Zaburzenia afektywne

zaburzenia afektywneZaburzenia afektywne (nastroju) zaliczają się do grupy zaburzeń, w których dochodzi do okresowych zaburzeń nastroju, emocji oraz aktywności. Typowe dla choroby są zespoły depresyjne, przeciwne im zespoły maniakalne i hipomaniakalne, jak również występowanie tych stanów na przemian. Wraz z jej rozwojem zaburzenia mogą przebiegać też z coraz większym nasileniem.

 

Wśród zaburzeń afektywnych wyróżnia się zaburzenia jednobiegunowe (CHAJ) oraz dwubiegunowe (CHAD). W zaburzeniach dwubiegunowych pojawiają się na przemian okresy obniżonego oraz podwyższonego nastroju i aktywności. Poprzedzają je zawsze okresy, w których chory może normalnie funkcjonować. W zaburzeniach afektywnych jednobiegunowych, pojawia się tylko jeden stan.

 

Codzienność osoby cierpiącej na zaburzenia afektywne dwubiegunowe można porównać do życia na huśtawce. Problematyczne jednak jest określenie czy ma się do czynienia z chorobą czy jedynie wahaniami nastroju lub chorobą maniakalno-depresyjną. Średnio na zaburzenia afektywne cierpi jedna na 100 osób, a choroba może pojawić się tak samo u mężczyzn, jak i u kobiet. Ryzyko zachorowania zwiększa się, jeśli w rodzinie pojawiały się przypadki zaburzeń nastroju lub ktoś z krewnych chorował na depresję. Zaburzenia mogą się pojawić również jako efekt stresującego wydarzenia.

 

Zmiany nastroju są typowe dla każdego, jednak mimo tej zmienności zdrowy człowiek może pracować, podejmować racjonalne decyzje, żyć w zgodzie z ludźmi z bliższego i dalszego otoczenia. Osoby z dwubiegunowymi zaburzeniami afektywnymi znacznie przekraczają ogólnie tolerowane granice, a zarówno spadek formy, jak też i jej wzrost uniemożliwiają choremu funkcjonowanie.

 

Zaburzenia, ze względu na ich intensywność i częstotliwość występowania dzieli się na łagodne, umiarkowane oraz ciężkie. Podczas gdy najłagodniejsze zaburzenia przebiegają niemal bezobjawowo, u chorych, u których stwierdzono ciężkie zaburzenia, choroba przebiega w sposób gwałtowny, towarzyszyć jej mogą nawet omamy i urojenia z pogranicza schizofrenii.

 

Lepszy nastrój i podwyższona aktywność i motywacja do działania towarzyszą manii lub hipomanii (mania o mniejszym natężeniu). Chory jest pobudzony i podekscytowany, ma niespożyte zapasy energii, żyje w stałym napięciu. Jest zdolny podejmować decyzje, które całkowicie zmieniają jego życie, odkrywa w sobie nowe zdolności. Takie stany euforii wpływają na podejmowanie decyzji. Osoby z zaburzeniami afektywnymi, które nagle poczuły się wszechmocne, mogą nagle rzucić pracę, zdecydować się na założenie firmy i zaciągnąć na ten cel duży kredyt, wyjechać na koniec świata lub rzucić się w wir seksualnych przygód albo nawet gier hazardowych. Osoba chora, nie myśląc o konsekwencjach swoich decyzji, czuje, że nie ma ograniczeń, jednak jej decyzje pozbawione są racjonalności, są chaotyczne, stają się przyczyną wielu problemów w przyszłości, a w dodatku choremu brakuje cierpliwości i wytrwałości do realizowania swoich nowych postanowień, ponieważ szybko znajduje nowe cele. 

 

Manii towarzyszyć mogą napady agresji, jeśli pomysły chorego spotkają się ze sprzeciwem. Typowe są również ograniczone zapotrzebowanie na pokarm i sen, silnie zaburzona jest koncentracja, osoba chora nie potrafi się wyciszyć, mówi chaotycznie, dużo i szybko. 

 

Zupełnym przeciwieństwem manii jest depresja, która z kolei na wiele miesięcy może choremu odebrać chęci do życia. Chory nie tylko traci energię do działania, ale również nie widzi sensu podejmowania jakichkolwiek działań. Chęci zaczyna choremu brakować nawet do wykonywania codziennych obowiązków, przestają go cieszyć zdarzenia, które sprawiały mu przyjemność, staje się smutny, apatyczny i obojętny. Chory myśli wolniej, traci apetyt, pojawiają się zaburzenia snu, zmniejsza się libido. Niemoc i poczucie bezsilności i beznadziei może popchnąć chorego nawet do prób samobójczych.

 

Żeby stwierdzić zaburzenia afektywne dwubiegunowe, u chorego pojawić muszą się co najmniej dwa epizody zaburzeń nastroju, które trwają wystarczająco długo. Mania, z uwagi na ograniczone możliwości organizmu, utrzymuje się od dwóch tygodni do nawet pięciu miesięcy. Depresja trwać może nawet 6-12 miesięcy. Pomiędzy tymi stanami obniżonej i podwyższonej aktywności wyróżnia się okresy powrotu do normalnego funkcjonowania, które wraz z postępem choroby mogą się coraz bardziej skracać, a chory może je z czasem zacząć odbierać jako depresję. Zaburzenia leczy się farmakologicznie, a chory otrzymuje leki stabilizujące nastrój.

 

Źródło zdjęcia: http://en.wikipedia.org/wiki/Mood_disorder